تغذیه در دیابت حاملگی ...

ديابت حاملگي يا GDM عبارت است از بروز هر درجه از عدم تحمل گلوكز در طي دوران حاملگی . زناني كه قبل از حاملگي مبتلا به ديابت بوده‌اند، در اين دسته قرار نمي گيرند.

علائم GDM عبارت است از: اضافه وزن زیاد -هيپرگليسمي(افزايش قند خون)، كتواسيدوز ديابتي، فشار خون حاملگي و اضطراب.

GDM در طول ماه دوم و سوم بارداري تشخيص داده مي شود. در بدن مادر باردار نياز به انسولين در نيمه ي اول حاملگي كاهش مي يابد و ممكن است دو سوم مقدار معمول، نياز به انسولين داشته باشد و اين به خاطر مصرف گلوكز توسط جنين است. اما در نيمه ي دوم حاملگي به خاطر تغييرات هورموني و ترشح هورمون هاي آنتاگونيست انسولين از جفت، نياز به انسولين100-70 درصد افزايش مي يابد و در بعضي باعث بروز مقاومت به انسولين مي شود. زناني كه مبتلا به GDM مي شوند، بعد از حاملگي در معرض خطر ابتلا به ديابت نوع 2 قرار مي گيرند. GDM در صورت عدم درمان مي تواند در جنين باعث ماكروزومي، ديسترس تنفسي(عفونت ريه) ، هيپوگليسمي(کاهش قند خون)، هيپوكلسيمي(کاهش کلسيم خون) و هيپربيلي روبينمي(افزايش بيلي روبين خون) شود.

نوزدان متولد شده از مادران مبتلا به GDM اغلب وزن بالايي دارند، به خاطر اينكه در دوران جنيني، به طور غير طبيعي، در معرض مقادير بالاي انسولين قرار مي گيرند كه خود يك هورمون محرك رشد است. اين نوزادان مدت كوتاهي پس از تولد دچار هيپوگليسمي مي شوند، زيرا در حالي كه در بدنشان انسولين توليد شده، به طور ناگهاني رسيدن گلوكز به آن ها قطع شده است.

علاوه بر اين در زنان مبتلا به GDM ، ميزان عمل سزارين و نيز ميزان بروز پري اكلامپسي(مسموميت ناشي از بارداري) بيشتر است. لذا بهتر است اين وضعيت با تست هاي غربالگري بين هفته ي24 تا 28 حاملگي تشخيص داده شود. البته زناني كه در معرض ريسك بالاي ابتلا به GDMهستند از جمله زنان چاق، زناني كه سابقه ي ابتلا به GDM دارند، زناني كه گليكوزوري(قند در ادرار) دارند و زناني كه سابقه ي خانوادگي GDM دارند بايد در اولين معاينه و هر چه زودتر آزمايش قند خون بدهند كه اگر منفي بود بايد دوباره در هفته ي 28-24حاملگي آزمايش بدهند. FBS(قند خون ناشتا) بيش تر از 126 ميلي گرم در دسي ليتر يا CBS 200 ميلي گرم در دسي ليتر معيار تشخيص GDM است كه در صورت عدم وجود هيپرگليسمي، اين تست بايد دوباره در يک روز ديگر تكرار شود.


تغذيه در ديابت حاملگي( GDM)

هدف از تغذيه درماني در GDM، فراهم آوردن كالري و تغذيه ي كافي، براي رشد جنين و نيز جلوگيري از هيپرگلسيمي و كتونمي است. ديابت حاملگي تا حد زيادي با رژيم غذايي، ورزش متعادل و كنترل وزن درمان مي گردد و به ندرت نياز به انسولين پيدا مي شود.

رژيم معمول در GDM حاوي 35-30 كيلوكالري به ازاي KG وزن بدن است. پروتئين به ميزان 25-20درصد كل كالري، كربوهيدرات 40-35 درصد كالري (به خصوص از نوع نشاسته اي و فیبر ) و چربي 40-35 درصد كالري روزانه را تشکيل ميدهد. حداقل دريافت 250 گرم كربوهيدرات در روز براي جلوگيري از بروز هيپوگليسمي لازم است.

يك توصيه ي عمومي اين است كه مصرف كربوهيدرات ها در هنگام صبحانه محدود شود.

بعضي از زنان فقط 30 گرم يا كمتر كربوهيدرات را براي صبحانه تحمل مي كنند. مقادير بيشتر، در بقيه ي روز، بهتر تحمل مي شود. استفاده از وعده هاي غذايي كوچك تر و بيش تر (6-4 وعده در روز) باعث مي شود، قند خون بدون نياز به انسولين تزريقي، كنترل شود.

دريافت چربي اشباع (روغن جامد و چربي حيواني) به بروز GDM كمك مي كند و دريافت چربي غيراشباع (PUFA) مثل روغن های مایع گیاهی و مغزها و ... در اين رابطه اثر حفاظتي دارد.

براي زنان چاق مبتلا به GDM، 33-30 درصد محدوديت كالري (دريافت تقريباً 1800 كيلو كالري در روز)، هيپوگليسمي را بدون افزايش كتونوري(وجود مواد ستني در ادرار) بهبود مي بخشد. بنابراين در زناني كه BMI(نمايه ي توده ي بدني) بالاي 30 دارند، محدوديت متوسط كالري مفيد است.

ورزش منظم هوازي، به خصوص بعد از غذا، به كنترل قند خون كمك مي كند. انجام پياده روي توصيه مي شود. در GDM ورزشي مفيد است كه بالاتنه را درگير كند و به پايين تنه فشار نياورد.

اگر قند خون با اين اقدامات كنترل نشود، انسولين تزريقي مورد نياز است. فقط انسولين مصرفي بايد از نوع انساني باشد تا از احتمال تشكيل آنتي بادي- انسولين در مادر و جنين جلوگيري شود.

بعد از زايمان تقريباً 90 درصد زنان مبتلا به GDM به حالت طبيعي برمي گردند، ولي با اين حال اين زنان بعداً تا 60 درصد احتمال ابتلا به ديابت نوع 2 را دارند كه البته اين احتمال با نرمال نگاه داشتن وزن كاهش مي يابد.

زناني كه مبتلا به GDM مي شوند، 6هفته بعد از زايمان بايد به منظور تشخيص ديابت، غربالگري شوند.

گيتي بهدادي پور- کارشناس تغذيه

گرفته شده از:

http://www.tebyan.net/


 

تغذیه در دیابت حاملگی ... |